stat4u

KONWENCJA O PRAWACH DZIECKA w zakresie dotyczącym szkoły
10.09.2012 rok.
Powiększ
Z preambuły wynika, że:
 Konwencję oparto o Powszechną Deklarację Praw Człowieka, wskazującą i na to, iż dzieci mają prawo do szczególnej troski i pomocy,
 dziecko powinno być w pełni przygotowane do życia w społeczeństwie, jako indywidualnie ukształtowana jednostka, wychowana w duchu ideałów zawartych w Karcie Narodów Zjednoczonych, a w szczególności w duchu pokoju, godności, tolerancji, wolności, równości i solidarności,
 dziecko winno być otoczone szczególną troską wyrażoną w: Genewskiej Deklaracji Praw Dziecka z 1924 r. i Deklaracji Praw Dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 20 listopada 1959 r., a uznaną w Ogólnej Deklaracji Praw Człowieka, w Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych oraz w Międzynarodowym Pakcie Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych, w statutach i stosownych dokumentach wyspecjalizowanych agencji i międzynarodowych organizacji zajmujących się zapewnieniem dobrobytu dzieciom.

Obowiązek szerzenia informacji o zasadach i postanowieniach Konwencji wśród dorosłych i dzieci (vide art. 42 Konwencji).

Wg Konwencji „dziecko” to każda istota ludzka w wieku poniżej osiemnastu lat, chyba że zgodnie z prawem odnoszącym się do dziecka uzyskało ono wcześniej pełnoletniość (vide art. 1 Konwencji) – patrz niżej: Wyjaśnienia do Konwencji.

Respektowanie i gwarantowanie praw zawartych w Konwencji wobec każdego dziecka, bez jakiejkolwiek dyskryminacji, niezależnie od rasy, koloru skóry, płci, języka, religii, poglądów politycznych, statusu majątkowego, niepełnosprawności, cenzusu urodzenia lub jakiegokolwiek innego dotyczącego tego dziecka albo jego rodziców bądź opiekuna prawnego. Ba, należy podejmować właściwe kroki dla zapewnienia ochrony dziecka przed wszelkimi formami dyskryminacji lub karania ze względu na status prawny i materialny, działalność, wyrażane poglądy lub przekonania religijne rodziców dziecka, opiekunów prawnych lub członków rodziny (vide art. 2 Konwencji).

Dziecko ma prawo do nauki na zasadzie równych szans. Tzn. nauczanie podstawowe winno być obowiązkowe i bezpłatne dla wszystkich; zaś szkolnictwo średnie (ogólnokształcące i zawodowe), winno być dostępne dla każdego dziecka i bezpłatne, ba, winno się na tym szczeblu, w razie potrzeby, udzielać pomocy finansowej określonym uczniom; szkolnictwo wyższe winno być dostępnym dla wszystkich na zasadzie zdolności; należy udostępnić wszystkim dzieciom informacje oraz poradnictwo szkolne i zawodowe i podjąć określone kroki na rzecz zapewnienia regularnego uczęszczania do szkół oraz zmniejszenia wskaźnika porzucania nauki, zaś dyscyplina szkolna winna być stosowana w sposób zgodny z ludzką godnością dziecka i Konwencją (vide art. 28 Konwencji).

Nauka dziecka winna być ukierunkowana na: rozwijanie osobowości, talentów oraz zdolności umysłowych i fizycznych dziecka; rozwijanie w dziecku szacunku dla praw człowieka i podstawowych swobód oraz dla zasad zawartych w Karcie Narodów Zjednoczonych; rozwijanie w dziecku szacunku dla jego rodziców, jego tożsamości kulturowej, języka i wartości, dla wartości narodowych kraju, w którym dziecko mieszka, i z którego pochodzi, jak i dla innych kultur; przygotowanie dziecka do odpowiedzialnego życia w wolnym społeczeństwie, w duchu zrozumienia, pokoju, tolerancji, równości płci oraz przyjaźni pomiędzy wszystkimi narodami, grupami etnicznymi, narodowymi i religijnymi oraz osobami rdzennego pochodzenia; rozwijanie w dziecku poszanowania środowiska naturalnego (vide art. 29 Konwencji).

Dziecko ma też prawo do wiedzy z zakresu profilaktyki zdrowotnej, w tym do wychowania i usług w zakresie planowania rodziny, z czym wiąże się m.in. odpowiednie poradnictwa dla rodziców (vide art. 24 Konwencji).

Ale dziecko ma też prawo do wypoczynku i czasu wolnego, do uczestniczenia w zabawach i zajęciach rekreacyjnych, stosownych do jego wieku, oraz do nieskrępowanego uczestniczenia w życiu kulturalnym i artystycznym (vide art. 31 Konwencji).

Każde dziecko, które jest zdolne do kształtowania swych własnych poglądów, ma prawo do swobodnego wyrażania własnych poglądów we wszystkich sprawach je dotyczących, Należy je przyjmować z należytą wagą, stosownie do wieku oraz dojrzałości dziecka. W tym celu dziecku m.in. należy zapewnić możliwość wypowiadania się w każdym postępowaniu administracyjnym je dotyczącym, bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawiciela bądź odpowiedniego organu (vide art. 12 Konwencji).

Dziecko ma prawo do swobody wypowiedzi, co oznacza prawo do swobody poszukiwań, otrzymywania i przekazywania informacji oraz idei wszelkiego rodzaju, i to bez względu na granice, w formie ustnej, pisemnej bądź za pomocą druku, w formie artystycznej lub z wykorzystaniem każdego innego środka przekazu według wyboru dziecka (vide art. 13 Konwencji) - ale uwaga na ograniczenia tego prawa.

Dziecko ma prawo do swobody myśli, sumienia i wyznania, ale istnieje obowiązek respektowania prawa i obowiązków rodziców lub opiekunów prawnych do ukierunkowania dziecka w korzystaniu z jego prawa w sposób zgodny z jego zdolnościami (vide art. 14 Konwencji).

Żadne dziecko nie może podlegało arbitralnej lub bezprawnej ingerencji w sferę jego życia prywatnego, rodzinnego lub domowego czy w korespondencję ani bezprawnym zamachom na jego honor i reputację. Ba, dziecko ma prawo do ochrony prawnej przeciwko tego rodzaju działaniom (vide art. 16 Konwencji).

Dziecko podlega ochronie przed wszelkimi formami przemocy fizycznej bądź psychicznej, przed krzywdzeniem lub zaniedbaniem bądź złym traktowaniem lub wyzyskiem, w tym przed wykorzystywaniem w celach seksualnych, przez osoby mu najbliższe lub sprawujące nad nimi opiekę (vide art. 19 Konwencji).

Zabezpieczenie dziecka przed wszelkimi formami wyzysku seksualnego i nadużyć seksualnych, w tym do nakłanianiu lub zmuszaniu do jakichkolwiek nielegalnych działań seksualnych; wykorzystywania do prostytucji lub innych nielegalnych praktyk seksualnych; wykorzystywania w pornograficznych przedstawieniach i materiałach (vide art. 34 Konwencji).

Niezbędne jest podejmowanie wszelkich i odpowiednich kroków w celu zapewnienia ochrony dzieci przed nielegalnym używaniem środków narkotycznych i substancji psychotropowych, oraz w celu zapobiegania wykorzystywaniu dzieci do nielegalnej produkcji tego typu substancji i handlu nimi - dilerka (vide art. 33 Konwencji).

Żadne dziecko nie może podlegać torturom bądź okrutnemu, nieludzkiemu czy poniżającemu traktowaniu lub karaniu (ani kara śmierci, ani kara dożywotniego więzienia bez możliwości wcześniejszego zwolnienia, nie może zostać orzeczona wobec osoby w wieku poniżej osiemnastu lat za popełnione przez nią przestępstwa; aresztowanie, zatrzymanie lub uwięzienie dziecka może być zastosowane jedynie jako środek ostateczny i możliwie na najkrótszy czas (vide art. 37 Konwencji);

Należy zabezpieczyć rehabilitację fizyczną i psychiczną oraz reintegrację społeczną dziecka, które padło ofiarą jakiejkolwiek formy zaniedbania, wyzysku lub wykorzystania, torturowania lub jakiejkolwiek innej formy okrutnego, nieludzkiego czy poniżającego traktowania albo karania bądź konfliktu zbrojnego. Taka rehabilitacja czy reintegracja winna przebiegać w środowisku, które sprzyja zdrowiu, zapewnieniu własnego szacunku i godności dziecka (vide art. 39 Konwencji).

Polskie zastrzeżenia do Konwencji: - W odniesieniu do art. 7 Polska zastrzega, że prawo dziecka przysposobionego do poznania rodziców naturalnych będzie podlegało ograniczeniu poprzez obowiązywanie rozwiązań prawnych umożliwiających przysposabiającym zachowanie tajemnicy pochodzenia dziecka.
- O granicy wieku, od której dopuszczalne jest powoływanie do służby wojskowej lub podobnej oraz uczestnictwo w działaniach zbrojnych, rozstrzyga prawo Polskie (aktualnie ustawa o powszechnym obowiązku obrony państwa). Granica ta nie może być niższa niż przewidziana w Konwencji – 15 lat (vide art. 38 Konwencji).

Polskie deklaracje do Konwencji:
- Polska uważa, że wykonania przez dziecko jego praw określonych w Konwencji, a zwłaszcza prawa swobodnego wypowiadania się na każdy interesujący temat i do bycia wysłuchanym, wolności wypowiedzi, wolności myśli, sumienia i religii, wolności zrzeszania się i pokojowych zgromadzeń, wolności od arbitralnej ingerencji w jego życie prywatne, rodzinne, mir domowy, tajemnicę korespondencji, honor i reputację (art. 12-16), dokonuje się z poszanowaniem władzy rodzicielskiej, zgodnie z polskimi zwyczajami i tradycjami dotyczącymi miejsca dziecka w rodzinie i poza rodziną.
- W odniesieniu do artykułu 24 ustęp 2 litera f Konwencji Polska uważa, że poradnictwo dla rodziców oraz wychowanie w zakresie planowania rodziny powinno pozostawać w zgodzie z zasadami moralności.

Wyjaśnienia do Konwencji - pełnoletniość
W Polsce pełnoletnim jest ten, kto ukończył lat osiemnaście. Przed osiągnięciem tego wieku małoletni może uzyskać pełnoletniość przez zawarcie małżeństwa (art. 10 KRiO – mężczyzna ukończone lat 21, a kobieta 18). Jest to możliwe za zgodą sądu opiekuńczego w przypadku mężczyzny który ukończył lat 18 i kobiety, która ukończyła lat szesnaście, gdy z okoliczności wynika, że zawarcie małżeństwa będzie zgodne z dobrem założonej rodziny. Nabytej w ten sposób pełnoletniości nie można następnie utracić w razie unieważnienia małżeństwa lub rozwodu.
Jednak cywilnoprawna odpowiedzialność deliktowa małoletniego zaczyna się już od 13. roku życia (art. 426 KC). Typową sankcją odpowiedzialności deliktowej jest obowiązek naprawienia szkody, który może przybierać on różne postacie: przywrócenie stanu poprzedniego, odszkodowanie lub zadość uczynienie.
Odpowiedzialność karną nieletnich reguluje w zasadniczej części ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich i kodeks karny.
1. Jeśli nieletni dopuszcza się czynu zabronionego przed ukończeniem 13 rż. – sąd traktuje popełnienie takiego czynu wyłącznie jako przejaw demoralizacji i może zastosować środki przewidziane w ustawie o postępowaniu w sprawach nieletnich (wychowawcze lub poprawcze tylko do ukończenia 21 lat).
2. Jeśli dopuszcza się czynu zabronionego między 13 a 17 rż. – co do zasady sąd stosuje środki przewidziane w ustawie o postępowaniu w sprawach nieletnich; jednak jeżeli jednak ukończył lat 15 i dopuścił się czynu zabronionego określonego w określonych art. k.k., może odpowiadać na zasadach określonych w kodeksie karnym – stanowi o tym sąd.
3. Jeśli sprawca dopuszcza się czynu zabronionego między 17 a 18 rż. – co do zasady sąd stosuje przepisy kodeksu karnego (sprawca nie jest już nieletni, ponieważ skończył lat 17); wyjątkowo jednak sąd zastosuje zamiast kary środki wychowawcze, lecznicze albo poprawcze przewidziane dla nieletnich, jeżeli popełniony czyn jest występkiem, a okoliczności sprawy, stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają. Skazując nieletniego za popełnienie przestępstwa sąd nie może wymierzyć kary przekraczającej dwóch trzecich górnej granicy ustawowego zagrożenia, a może także zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.

Środki wychowawcze i poprawcze stosowane przez sąd rodzinny:
Środki wychowawcze stosuje się wobec nieletniego, który w chwili czynu nie ukończył 13 lat oraz w stosunku do nieletnich, którzy ukończyli 13 lat, ale stosowanie wobec nich środka poprawczego jest niecelowe.
1. upomnienia,
2. zobowiązanie do określonego postępowania (zwłaszcza do naprawienia wyrządzonej szkody, wykonania określonych prac lub świadczeń na rzecz pokrzywdzonego lub społeczności lokalnej, przeproszenia pokrzywdzonego, podjęcia nauki lub pracy, uczestniczenia w odpowiednich zajęciach o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym, powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach albo do zaniechania używania alkoholu lub innego środka w celu wprowadzania się w stan odurzenia),
3. ustanowienie nadzoru odpowiedzialnego rodziców lub opiekuna,
4. ustanowienie nadzoru organizacji młodzieżowej lub innej organizacji społecznej czy zakładu pracy albo osoby godnej zaufania - udzielających poręczenia za nieletniego,
5. zastosowanie nadzór kuratora,
6. skierowanie do ośrodka kuratorskiego, a także do organizacji społecznej lub instytucji zajmujących się pracą z nieletnimi o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym, po uprzednim porozumieniu się z tą organizacją lub instytucją,
7. orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów,
8. orzeczenie przepadku rzeczy uzyskanych w związku z popełnieniem czynu karalnego,
9. orzeczenie umieszczenia w rodzinie zastępczej, w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, w młodzieżowym ośrodku socjoterapii albo w ośrodku szkolno-wychowawczym,
10. orzeczenie umieszczenia w zakładzie poprawczym,
11. zastosowanie innych środków zastrzeżonych w ustawie o postępowaniu z nieletnimi do właściwości sądu rodzinnego, jak również zastosowanie środków przewidzianych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.

Ponadto
1. zobowiązanie rodziców lub opiekuna do poprawy warunków wychowawczych, bytowych lub zdrowotnych nieletniego, a także do ścisłej współpracy ze szkołą, do której nieletni uczęszcza, poradni psychologiczno-pedagogicznej lub innej poradni specjalistycznej, zakładem pracy, w którym jest zatrudniony, oraz lekarzem lub zakładem leczniczym,
2. zobowiązanie rodziców lub opiekuna do naprawienia w całości lub w części szkody wyrządzonej przez nieletniego,
3. sąd może zwrócić się do właściwych instytucji państwowych lub społecznych oraz jednostek samorządowych o udzielenie niezbędnej pomocy w poprawie warunków wychowawczych, bytowych lub zdrowotnych nieletniego.
Józef Pawłowski


Copyright © 2010 Paweł Drewniak